Περί ηθικής

Παιδιά ενός κατώτερου Θεού

Πριν μερικές μέρες υπέβαλα αυτή τη φωτογραφία σε έναν διαγωνισμό του DPGR με θέμα “Παιδιά ενός κατώτερου Θεού”. Το θέμα του διαγωνισμού μπορεί πολύ εύκολα να το καταλάβει κανείς από τον τίτλο, όπως επίσης μπορεί να φανταστεί ή να μαντέψει το τι είδους συζήτηση μπορεί εύκολα να προκύψει (και προέκυψε στη συγκεκριμένη περίπτωση). Κατ’ αρχάς πριν συνεχίσω, να αναφέρω λίγα λόγια για αυτή τη φωτογραφία. Αυτή η φωτογραφία λοιπόν τραβήχτηκε το καλοκαίρι του 2006 (νομίζω τον Ιούλιο στο Σ-Κ του τελικού του Μουντιάλ) στην Ίο. Το συγκεκριμένο παιδί είναι ένα από τα δεκάδες τσιγγανόπουλα που κυκλοφορούσαν το καλοκαίρι στο νησί πουλώντας -κατά κύριο λόγο- λουλούδια στα μαγαζιά της χώρας και του λιμανιού. Η συγκεκριμένη φωτογραφία τραβήχτηκε λίγα λεπτά αφ’ ότου ο πιτσιρικάς τις είχε “αρπάξει” από κάποια μεγαλύτερα και έκλεγε και λίγο πριν η μεγάλη του αδελφή του ανακοινώσει οτι έπρεπε να φύγουν (και να πάνε να ετοιμαστούν για δουλειά). Το όνομα του παιδιού μου διαφεύγει αλλά μάλλον δεν έχει και τόη σημασία.

Το ερώτημα τώρα είναι το εξής: Μπορεί κανείς να θεωρεί φωτογραφία (ή γενικότερα τέχνη) κάτι το οποίο αποτυπώνει τον ανθρώπινο πόνο και μάλιστα ενός μικρού παιδιού; Μήπως σε κάποιες περιπτώσεις υπάρχει μία “εκμετάλευση” προκειμένου να αναδείξουμε κάτι ως ωραίο ή ως πιασάρικο , μέσω του οποίου όμως μεταδίδεται η δυστυχία kai η μιζέρια; Μία φωτογραφία η οποία αποτυπώνει τον πόνο (ψυχικό ή σωματικό) ενός ανθρώπου είναι τέχνη, είναι παπαρατσισμός ή απλά είναι κάτι το κατακριτέο; Και -στην τελική- ποιος, πως και με τι κριτήρια ορίζει τι είναι ανθρώπινος πόνος; Πως προσδιορίζουμε την εκάστοτε στιγμή ενός παιδιού ως πόνο και ευαισθητοποιούμαστε; Και τελικά, ένα τσιγγανάκι που δεν (και ούτε πρόκειται ποτέ να) έχει στον ήλιο μοίρα αποτελεί “θέμα” για φωτογράφιση ή είναι κατακριτέο να αποτυπωθεί; Γιατί -θυμίζω- οτι ένα από τα πλέον διάσημα και αναγνωρίσιμα πορτραίτα που έχουν καταγραφεί τα τελευταία 15-20 χρόνια ανήκαι σε παιδί. Είναι η περίφημη φωτογραφία του Steve Mc Curry την οποία τράβηξε για λογαριασμό του National Geographic στο Αφγανιστάν το 1984 και η οποία αποτυπώνει ένα δωδεκάχρονο (τότε) κορίτσι από κάποια φυλή σε κάποιο χωριό της χώρας.

Τελικά που είναι τα όρια; Που και πως ορίζεται το αποδεκτό και πως διαχορίζεται από το κατακριτέο; Μήπως η αισθητική και οι αντιλήψεις του καθενός ορίζουν διαφορετικά αυτή τη λεπτή διαχωριστική γραμμή; Ή το όριο είναι το ίδιο για όλους

This entry was posted in Γενικά. Bookmark the permalink.

6 Responses to Περί ηθικής

  1. niki says:

    1. τίποτα δεν είναι κατακριτέο στην τέχνη` εκτός ίσως από την κακή τέχνη!
    2. ο ανθρώπινος ή παιδικός -πολλώ μάλλον- πόνος δεν είναι το μόνο θέμα της τέχνης` αντιθέτως επειδή προκαλεί εύκολη συγκίνηση, ίσως είναι “εύκολο” θέμα. Αλλά εύκολο θέμα ήταν και η κυρία με τις καμέλιες. Εννοώ: εύκολο μεν, καλό δε! έτσι πρέπει
    3. κάθε τέχνη έχει τα μέσα της`
    οι λέξεις δεν από τα μέσα της φωτογραφίας`
    η φωτογραφία σου δεν έχει ανάγκη λέξεων & εξηγήσεων, αν το θέμα σου είναι ένα δαρμένο τσιγκανάκι ή όχι αφορά μόνον εσένα` οι υπόλοιποι απλώς βλέπουμε και “διαβάζουμε” ο καθένας με τα δικά του μάτια.
    4. η τέχνη κάνει “εκμετάλλευση” -exploitation- ούτως ή άλλως! τα ανθρώπινα πάθη εκπονεί, τί άλλο; για να τα σηκώσει όμως κανείς από το χώμα θέλει κόπο και “συμ-πάθος”. Και θέλει και χρόνο.
    5. συνήθως οι θεωρητικοί της τέχνης (τί είναι τέχνη; από πού κατάγεται; γιατί τα φωτοστέφανα είναι χρυσά; κτλ. κτλ.) δεν είναι σε θέση να την εφαρμόσουν σε κανέναν τομέα! η θεωρία είναι απαραίτητη και χρήσιμη αλλά ας την αφήσουμε να ανθεί στα αμφιθέατρα!

  2. ΟΚ δεκτά όλα αυτά και μάλλον προς τα εκεί τε΄νω και εγώ. Αλλά πως και με τι νόρμες ορίζεται η “κακή” τέχνη; Μόνο με βάση τεχνικά ή αισθητικά κριτήρια;

  3. niki says:

    -μόνον! αλλά και ιστορικά` με την έννοια πως κάθε ιστορική περίοδος δημιουργεί και υποστηρίζει την τέχνη της και συγχρόνως παίρνει την προηγούμενη και την πάει πάρα κάτω και τότε την λέν πρωτοπορία.

    -αλλά όλα αυτά και χιλιάδες άλλα θεωρητικά τα γράφουν τα βιβλία -τα βιβλία, όχι τα sites και οι δημοσιογράφοι- και είναι πολύ χρήσιμα.
    Μπορεί οι θεωρητικοί της τέχνης να είναι συχνά μέτριοι “καλλιτέχνες” όμως χωρίς τα εργαλεία τους, χωρίς δηλαδή θεωρητική κατάρτηση ο καλλιτέχνης αισθάνεται σαν καράβι χωρίς μπούσουλα!
    -πριν 2 περίπου αιώνες άνθισε ένας καβγάς ανάμεσα σ’ όσους υποστήριζαν τον κοινωνικό προορισμό της τέχνης και όσους πίστευαν στην λεγόμενη “καθαρή” τέχνη, πως δηλαδή η τέχνη (οφείλει να) υπηρετεί
    μόνον τον τον εαυτό της, l’art pour l’ art, έλεγαν. Οι συνεχιστές της πρώτης θεωρίας έφεραν εκατό χρόνια αργότερα την λεγόμενη στρατευμένη τέχνη`
    Οι συνεχιστές της δεύτερης έφεραν τον απόλυτο “αισθητισμό” δηλαδή την αποστειρωμένη τέχνη, αυτήν που δεν έχει παρά τον εαυτό της σαν σημείο αναφοράς. Στην πρώτη κατηγορία ανήκει ο σοβιετικός σκηνοθέτης Σεργκέϊ Άιζενστάιν` στην δεύτερη ο άγγλος συγγραφέας Όσκαρ Γουάϊλντ.
    Εν τέλει η τέχνη είναι μία και είναι ή καλή τέχνη.

  4. Δεν θα είναι όμως λίγο παράδοξο, κάτι το οποίο θεωρείται πχ καλή τέχνη σήμερα με τα Χ,Ψ κριτήρια, να θεωρείται κακή τέχνη σε 100 χρόνια επειδή τα κριτήρια και ο τρόπος σκέψης έχει αλλάξει; Δεν ξέρω αλλά εμένα μου φαίνεται …κάπως. Έχω την άποψη πως κάποια βασικά κριτήρια αξιολόγησης θα έπρεπε να παραμένουν κοινά.

  5. niki says:

    αντιθέτως! σε γενικές γραμμές, ό,τι θεωρείτο καλή τέχνη πριν εκατό ή χίλια χρόνια ή εκατό χιλιάδες χρόνια, συνεχίζει να θεωρείται και σήμερα, πάντα φυσικά με το κριτήριο της ιστορικότητας αλλά και της τεχνικής πχ. στην ζωγραφική έχει αλλάξει η τεχνική στο θέμα των χρωμάτων ή πχ η φωτογραφία ή το σινεμά δεν υπήραν πριν διακόσια χρόνια.
    το ότι όμως η μουσική προχώρησε στην πολυτονικότητα δεν κάνει το γρηγοριανό μέλος κακή τέχνη, ή ότι η ζωγραφική πήγε στον εξπρεσιονισμό δεν ακυρώνει τον Βελάσκεθ!
    σε επίπεδο φυσικά προσώπων, πολλές φορές καλλιτέχνες υπερεκτιμήθηκαν ή υποεκτιμήθηκαν στις εποχές τους` αυτό είναι γεγονός, αλλά δεν μπορεί κανείς να τα έχει όλα!
    υπάρχει απέραντη βιβλιογραφία πάνω σ’ αυτά και καλές Ιστορίες Τέχνης, για να έχει κανείς έστω μιάν εικόνα της διαδρομής από τις απεικονίσεις στα προϊστορικά σπήλαια μέχρι τον Ιάνη Ξενάκη!
    ρώτα και τον μπαμπά, στα εικάστικά και μουσική και θέατρο είμαι σίγουρη πως έχουμε κι εμείς υλικό.

  6. niki says:

    ό,τι έχει τη μεγαλύτερη σπουδαιότητα είναι πως η επίμαχη φωτογραφία είναι εξαιρετική` ωραία σκιά και μοναδική έκφραση ματιών` μπράβο.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Captcha Verification * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.